Historia Zakładu

Charakterystyka rozwoju organizacyjnego i kadrowego Instytutu Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego (obecnego Zakładu Organizacji i Ekonomiki Transportu) Drukuj Email

 

Geneza powstania Instytutu

Na początku lat siedemdziesiątych XX w. kierownictwo Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowej w Krakowie, a zwłaszcza jej ówczesny Dyrektor Naczelny dr inż. Edward Perykasza, zwróciło się do Politechniki Krakowskiej z wnioskiem o podjęcie kształcenia inżynierów transportu przygotowanych do rozwiązywania problemów organizacyjno - technologicznych. Odnotowywano bowiem braki inżynierów o takim przygotowaniu.

W roku akademickim 1971/72 zostały zatwierdzone programy studiów dla specjalności Eksploatacja Kolei na kierunku Budownictwo Lądowe i podjęto decyzje o ich uruchomieniu. Program studiów dla tej specjalności przewidywał wprowadzenie począwszy od semestru VI przedmiotów ukierunkowujących studentów na zagadnienia ruchu kolejowego.

W ramach specjalności Eksploatacja Kolei studia ukończyły dwa roczniki studentów studiów dziennych magisterskich w latach 1975 i 1976 (24 osoby) oraz 4 roczniki na studiach wieczorowych inżynierskich w okresie 1975 - 1978 (50 osób). Opiekę dydaktyczną nad tą specjalnością sprawował Zakład Budowy i Eksploatacji Dróg Żelaznych Instytutu Dróg, Kolei i Mostów.

Specjalność Eksploatacja Kolei nie spełniała w pełni oczekiwań ze względu na mały wymiar godzin dydaktycznych poświęconych zagadnieniom transportowym. Stąd podjęcie działań zmierzających do powstania Wydziału Transportu prowadzącego kilka specjalności na kierunku Transport. W ramach tych przygotowań w roku 1974 odbyła się jeszcze na Wydziale Budownictwa Lądowego pierwsza rekrutacja studentów kierunku Transport specjalności Organizacja i Technika Transportu Kolejowego (OiTTK).

Mając na uwadze przygotowanie kadry naukowo - dydaktycznej dla tej nowej specjalności utworzono w roku 1972 w DOKP Zespół Problemowy d.s. Eksploatacji i Budownictwa Kolejowego. Skupiał on młodych, wyróżniających się pracowników PKP wykazujących zainteresowania badawcze. Pracownicy tego Zespołu opracowali dla potrzeb DOKP szereg prac badawczo-rozwojowych, a jednocześnie podejmowali tematy własne mogące się zakończyć rozprawami doktorskimi, co zaowocowało ostatecznie zdobyciem stopnia doktora przez 5 osób. Część pracowników Zespołu prowadziła zajęcia ze studentami specjalności Eksploatacja Kolei, zdobywając doświadczenia dydaktyczne.

Kolejnym elementem przygotowań było zatrudnienie w 1973 r. w Instytucie Dróg, Kolei i Mostów dwóch absolwentów Instytutu Transportu Politechniki Warszawskiej w charakterze asystentów stażystów.

Zasadnicze etapy w rozwoju Instytutu

Instytut Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego powołany został decyzją Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 20 września 1975r. Zadanie zorganizowania Instytutu powierzono prof. kontr. dr inż. Edwardowi Perykaszy, który równocześnie został mianowany jego pierwszym dyrektorem. Do końca 1975 roku rozpoczęło prace w Instytucie 6 nauczycieli akademickich, w tym trzech przeniesionych z Instytutu Dróg Kolei i Mostów (mgr inż. Andrzej Chyba, mgr inż. Ewa Majchrowska, mgr inż. Stanisław Nawrocki) oraz trzech z Zespołu Problemowego d.s. Eksploatacji i Budownictwa Kolejowego DOKP (dr inż. Czesław Bąk, dr inż. Antoni Brońka, mgr inż. Wiesław Starowicz). Organizację sekretariatu Instytutu powierzono doświadczonej pracownicy administracji uczelni Marii Grabowskiej.

Grupa podjęła pionierską pracę zorganizowania od podstaw działalności Instytutu w każdej dziedzinie. Priorytetowym zadaniem było zorganizowanie dydaktyki. W chwili swego powstania Instytut przejął opiekę nad dwiema grupami studentów roku pierwszego i drugiego specjalności Organizacja i Technika Transportu Kolejowego (OiTTK) przeniesionymi na Wydział Transportu z Wydziału Budownictwa Lądowego, jak również miał uruchomić kształcenie na specjalności: Sterowanie Ruchem Kolejowym (SRK). Pierwsza rekrutacja na obie specjalności, już w ramach Wydziału Transportu, odbyła się w 1976r. W tym samym roku uruchomiony został także punkt konsultacyjny w Przemyślu, dla prowadzenia w trybie zaocznym studiów na specjalności OiTTK.

Zwłaszcza pierwsze dwa lata to ogromny wysiłek włożony w przygotowanie programów studiów, wykładów i ćwiczeń z poszczególnych przedmiotów, pomocy dydaktycznych, w tym także przystosowanie dla potrzeb zajęć laboratoryjnych niektórych pracowni w Technikum Kolejowym. Obsługa dydaktyki wymagała kadr przynajmniej ze stopniem doktora. Położono więc duży nacisk na rozwój naukowy zatrudnionych w Instytucie asystentów, jak również pracowników pozostających nadal w Zespole Problemowym DOKP, a przygotowywanych do przejścia do Instytutu. Dynamika uzyskiwania doktoratów w pierwszych latach była imponująca, np. w roku 1977 uzyskano trzy doktoraty.

Niemal od samego początku działalności Instytutu przywiązywano dużą wagę do organizowania konferencji i seminariów naukowych, ukierunkowanych z jednej strony na usprawnienie wymiany informacji o prowadzonych pracach naukowych w poszczególnych ośrodkach uczelnianych i badawczych pracujących na rzecz kolejnictwa, a z drugiej strony na szybkie i szerokie popularyzowanie wyników badań wśród praktyków. Już w 1976 roku odbyła się duża konferencja nt: "Organizacja i technologia transportu kolejowego - teoria i praktyka", a w roku następnym pierwsza konferencja z cyklu "Modelowanie matematyczne w transporcie". Ten cykl był później kontynuowany w odstępach trzyletnich i stanowił wiodącą tematykę konferencji organizowanych przez Instytut.

W latach osiemdziesiątych organizowano ponadto liczne seminaria naukowe i naukowo-techniczne poświęcone węższym zagadnieniom, którymi zainteresowani byli poszczególni pracownicy. Regułą stało się zapraszanie na organizowane przez nas konferencje i seminaria naukowe specjalistów zagranicznych.

Wzrost zadań Instytutu i związany z tym szybki przyrost liczby zatrudnionych w nim pracowników przyczynił się do powstania w 1978 roku struktury wewnętrznej Instytutu. Został utworzony Zakład Organizacji Procesów Transportowych pod kierunkiem dr inż. Czesława Bąka oraz Samodzielny Zespół Eksploatacji Urządzeń Sterowania Ruchem kierowany przez mgr inż. Mieczysława Baryluka. W roku akademickim 1978/79 uruchomione zostały studia inżynierskie na specjalności Organizacja i Technika Transportu Kolejowego, a w roku 1980, na tej samej specjalności, dwuletnie studia magisterskie uzupełniające. W roku 1979 otrzymali dyplomy ukończenia studiów pierwsi absolwenci studiów dziennych specjalności Organizacja i Technika Transportu Kolejowego.

W roku 1978 zapoczątkowano samodzielną realizację prac badawczych dla gospodarki narodowej. Głównymi naszymi zleceniodawcami były resortowe Instytuty badawcze (COBiRTK, OBET)oraz Huty w Krakowie i Częstochowie. Działalność badawcza rozwijała się dynamicznie, corocznie podejmowano od kilku do kilkunastu tematów badawczych. Stanowiły one podstawę licznych publikacji w czasopismach naukowych i naukowo-technicznych oraz referatów wygłaszanych na konferencjach krajowych i zagranicznych. Kolejne lata aż do połowy lat osiemdziesiątych można traktować jako okres stabilnego rozwoju Instytutu, we wszystkich dziedzinach systematycznie wzrastały zadania dydaktyczne i badawcze oraz rozwijał się potencjał kadrowy. Od połowy lat osiemdziesiątych narastały tendencje do przekształcenia Wydziału Transportu w Wydział Inżynierii Elektrycznej i likwidacji kierunku Transport w Politechnice Krakowskiej. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki zatrudniając samodzielnych pracowników naukowych przychodzących z innych uczelni uzyskał przewagę liczebną w Radzie Wydziału i wykorzystując to zmierzał do likwidacji na Wydziale specjalności transportowych. W roku 1988 została wstrzymana rekrutacja na specjalności, nad którymi Instytut sprawował opiekę merytoryczną.

Z dniem 31.08.1990 Instytut Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego został rozwiązany. Zakład Organizacji Procesów Transportowych został przekształcony w Zespół Dydaktyczno-Naukowy Organizacji Transportu Kolejowego, a pracownicy Samodzielnego Zespołu Eksploatacji Urządzeń Sterowania Ruchem zostali przeniesieni do Instytutu Elektrotechniki i Elektroniki. Zespół Dydaktyczno-Naukowy Organizacji Transportu Kolejowego opiekował się nadal tylko specjalnością Organizacja i Technologia Transportu. Od 1 lutego 1992 Zespół otrzymał nazwę Samodzielnego Zakładu Organizacji Transportu Kolejowego (E7).

Zmniejszanie się zadań dydaktycznych na studiach dziennych oraz nowe potrzeby dokształcania kadr w przedsiębiorstwie PKP skłoniły Zakład do uruchomienia studiów podyplomowych. W okresie II.1987 - VI.1988 zorganizowane zostały studia podyplomowe: "Organizacja kolejowych procesów przewozowych", natomiast od lutego 1992 dwukrotnie uruchamiano studia podyplomowe "Marketing i Organizacja Przewozów Kolejowych".

Samodzielny Zakład Organizacji Transportu Kolejowego zakończył swą działalność na Wydziale Inżynierii Elektrycznej z dniem 30 września 1994r. Jego pracownicy stanęli do konkursu na uzyskanie zatrudnienia w Samodzielnym Zakładzie Organizacji Transportu organizowanym na Wydziale Inżynierii Lądowej. Od tamtego okresu Zakład działa w ramach tego Wydziału. Od tego okresu Zakład zmieniał swą strukturę organizacyjną, początkowo jako samodzielny zakład działał pod kierownictwem prof. dr hab. Andrzeja Adamskiego, w roku 2001 podzielił się na dwa zakłady, Zakład Zarządzania i Sterowania w Transporcie i Logistyce , którym kierował prof. dr hab. Andrzej Adamski oraz zakład Organizacji i Ekonomiki Transportu, którym kierował dr hab. inż. Wiesław Starowicz, prof. PK.  Od dnia 1 września 2013r. oba zakłady połączyły się w jeden Zakład Transportu, którego kierownikiem jest dr hab. inż. Lidia Żakowska. Zakład działa w strukturach Instytutu Zarządzania w Budownictwie i Transporcie.